در بسیاری از مواقع وقتی کودکان وارد سنین نوجوانی میشوند پدر و مادر و اطرافیان خود را متعجب میکنند: چطور ممکن است کودکی که تا همین چند ماه قبل مطیع و آرام و بیدردسر بود اکنون تا این حد دمدمیمزاج و تحریکپذیر شود؟ چرا مانند گذشته به حرفهایمان گوش نمیدهد؟ چطور بهیکباره اینگونه به دوستانش گرایش پیداکرده؟ چرا نوجوانی دخترم انقدر با برادرش متفاوت است و یا بالعکس؟ و…
پاسخ تمامی این سؤالات فقط در گرو درک و شناخت کودکی است که اکنون میخواهد از دوران طفولیت خود عبور کرده و ازلحاظ زیستی و روانی و اجتماعی به یک بزرگسال پخته تبدیل شود. واضح است که این فرایند تبدیل از کودک ناپخته به بزرگسالی مستقل و کامل پر از فراز و نشیب است که علاوه بر خود فرد اطرافیان وی را نیز درگیر میکند. به همین دلیل لازم است اطرافیان و بخصوص والدین از تغییرات این دورهی تحول و خصوصیات خاص هر جنس آگاهی یابند تا بتوانند بهترین برخورد و درنتیجه بهترین دستاورد را کسب نمایند.
دوران طوفانی
اگر از چند والد کودکان خردسال بپرسیم انتظار دارند دخترها و پسرهای آنها در نوجوانی چگونه باشند احتمالاً اکثریت آنها اینچنین پاسخ میدهند «سرکش و بیمسئولیت»، «پرخاشگر و عصبی» و… این دیدگاه رایج قرن بیستم بوده که تاکنون هم باقیمانده در سطح علمی هم فردی مثل هال نوجوانی را دورهی بسیار پرآشوبی توصیف کرده که طبق آن انسان از موجودی وحشی به موجوداتی متمدن تبدیل میشود اما پژوهشهای جدید نشان میدهند که برداشت طوفان و استرس از نوجوانی اغراقآمیز است. برخی از مشکلات مانند افسردگی و اختلال خوردن و خودکشی و… در نوجوانی بیشتر رخ میدهند اما میزان کلی آشفتگی روانشناختی جدی از کودکی تا نوجوانی فقط اندکی افزایش مییابد.
باوجود تغییرات زیستی، هورمونی که در همه افراد اجتنابناپذیر است، هر چه محیط اجتماعی به نوجوانان در رسیدن به مسئولیتهای بزرگسالی بیشتر کمک کند، این دوران سازگارا نهتر و با آسودگی بیشتر طی میشود و باوجود تنشهای زیستی و بلاتکلیفیها دربارهی آینده که نوجوان آنها را حس میکند، اغلب نوجوانان با موفقیت از پس این دوره برمیآیند.
تغییرات شناختی نوجوانان
با شروع نوجوانی بهتدریج تغییرات شناختی در فرد دیده میشود. تغییراتی از قبیل تفکر انتزاعی، توانایی استدلال، افزایش فراشناخت (تفکر درباره تفکراتشان)، افزایش سرعت فکر، توانایی درک منطق امور و…
این تغییرات شناختی باعث میشود در نحوهای که نوجوان خود، دنیا و دیگران را میبیند تغییر شکل دهند و به همان دلیلی که نوجوانان گاهی در استفاده از بدن تغییر شکل یافته خود ناشی هستند، در آغاز هنگام استفاده از تواناییهای شناختی جدید نیز دچار لغزش میشوند و گرچه این پیامدهای تغییر شناختی مانند آرمانگرایی و عیبجویی و تصمیمگیری معیوب و… نوجوان اغلب بزرگسالان را متحیر و نگران میکند ولی آنها معمولاً در بلندمدت مفید هستند.
این پیامدها عبارتاند از:
خودآگاهی و تمرکز بر خود: توانایی نوجوان در اندیشیدن به افکار خودشان باعث میشود که بیشتر به خودشان فکر کنند. در این دوره نوعی از خودمحوری ایجاد میشود که طبق آن نوجوانان در متمایز کردن دیدگاه خود از دیگران دچار مشکل میشوند که به دنبال آن دو تصور تحریفشده از رابطه بین خود و دیگران پدیدار میشود.
تحریف اول تماشاگران خیالی است بدین معنی که نوجوان تصور میکند کانون توجه دیگران است درنتیجه بسیار خودآگاه شده و اغلب برای اجتناب از شرمنده شدن تلاش زیادی میکنند؛ و همین امر به ما کمک میکند تا درک کنیم چرا نوجوانان چندین ساعت را صرف وارسی جزئیات ظاهر خود میکنند و چرا نسبت به انتقاد تا این حد حساس هستند. برای نوجوانی که معتقد است همه عملکردش را زیر نظر دارند، عیبجویی والدین یا معلمان میتواند موجب شرمندگی شود.
تحریف دوم افسانه شخصی نام دارد بدین معنی که چون نوجوان اطمینان دارد که دیگران آنها را مشاهده و به آنها فکر میکنند، عقیده کاذبی را دربارهی اهمیت خود پرورش میدهند. آنها احساس میکنند که استثنائی و منحصربهفرد هستند.
هر دو اینها اگرچه ممکن است به نظر منفی برسند اما نشان میدهند که نوجوان اکنون قادر به درک دیدگاه دیگران است و از طرفی این دو مورد پیامدهایی همانند رشد عزتنفس و اجتماعی شدن و … را به دنبال دارد.
آرمانگرایی و انتقاد: توانایی نوجوان در فکر کردن به احتمالات، دنیای آرمانی را به روی آنها میگشاید. نوجوان میتواند نظامهای خانواده، مذهبی، سیاسی و …ر ا تجسم کرده و میخواهد آنها را کاوش کند. آنها اغلب دیدگاه بینقصی را تشکیل میدهند که بیعدالتی و تبعیض در آن نباشد و همین اختلاف بین آرمانگرایی نوجوان و واقعگرایی بزرگسال موجب تنش بین والد و فرزند میشود و نوجوانان با تجسم خانواده بینقص منتقدان عیبجو میشوند.
بااینحال آرمانگرایی و انتقاد نوجوانان مفید است و به آنها کمک میکند بهتر بتوانند برای تغییر اجتماعی و برقراری روابط مناسب و بادوام بهصورت سازنده اقدام کنند.
تصمیمگیری: نوجوانان اغلب هنگام تصمیمگیری در مواقعی که باید جلوی هیجانها و تکانههایش را به نحو منطقی بگیرند کمتر از بزرگسالان عملکرد خوبی دارند. مهارتهایی مانند مهارت تصمیمگیری، بهتدریج پرورش مییابند. نوجوانان بهعنوان مبتدیان این حوزه در بسیاری از موقعیتها دانش کافی برای در نظر گرفتن دلایل موافق و مخالف و پیشبینی پیامدهای احتمالی برخوردار نیستند؛ و بعد ازینکه نوجوانان به رفتار مخاطرهآمیزی بدون عواقب آن میپردازند، بیشتر از همسالانی که چنین رفتاری را امتحان نکردهاند، منافع آن را بیشتر از مخاطرات آن ارزیابی میکنند یعنی قضاوتی که احتمال مخاطرهجوییهای مداوم را افزایش میدهند
ادامه دارد….
“روانکاوی و مشاوره غیرحضوری با متد قفل گشایی ناخوداگاه و درمان کوتاه مدت”
بسیاری از هم وطنان مقیم خارج از کشور دسترسی راحت به درمانگر مجرب فارسی زبان ندارند،اگر در شرایطی هستید که تمایل به مشاوره تخصصی با یک درمانگر فارسی زبان دارید،می توانید از طریق شماره واتس آپ زیر جهت رزرو وقت مشاوره با روانکاو بیات اقدام کنید.
⭕اگر در روابط خودتان با جنس موافق یا جنس مقابلتان تنش هایی را حس می کنید یا روابط پر تنش در محیط کاری دارید و در رابطه با خانواده دچار اصطکاک هستید”روان درمانی” فردی با یک درمانگر مجرب می تواند تجربه و نتیجه رضایت بخشی را برای شما رقم بزند.
جهت رزرو وقت مشاوره غیر حضوری با “روانکاو بیات” می توانید از گزینه رزرو آنلاین وقت مشاوره در همین صفحه (ستون کناری سایت)اقدام به رزرو کنید و جهت آشنایی بیشتر با روانکاو بیات می توانید به آرشیو سوالات پاسخ داده شده از طریق ایشان دسترسی داشته باشید،برای شنیدن پاسخ سوالات از گزینه های آرشیو پاسخ در تلگرام،اینستا گرام و آپارات در ابتدای سایت یا انتهای سایت استفاده کنید.
